Niższa rata to nie wszystko. Jak uporządkować kilka zobowiązań?

Kilka kredytów lub pożyczek oznacza nie tylko większe miesięczne obciążenie, ale również różne terminy płatności, numery rachunków i zasady naliczania kosztów. Po pewnym czasie trudno ocenić, ile pieniędzy rzeczywiście pozostało do spłaty i które zobowiązanie kosztuje najwięcej.

Połączenie kilku rat w jedną może uporządkować budżet i zmniejszyć miesięczne obciążenie. Niższa rata nie zawsze oznacza jednak niższy koszt. Często wynika przede wszystkim z wydłużenia okresu spłaty. Dlatego przed zmianą umów trzeba porównać nie tylko wysokość raty, ale również kwotę pozostałą do zapłaty, całkowity koszt nowego finansowania i datę ostatniej raty.

Zacznij od spisania wszystkich zobowiązań

Nie da się rzetelnie ocenić sytuacji na podstawie samej sumy miesięcznych rat. Najpierw trzeba zebrać dane dotyczące każdego kredytu i każdej pożyczki.

Saldo do spłaty nie jest tym samym co suma wszystkich przyszłych rat. Saldo pokazuje przede wszystkim pozostały kapitał, natomiast kolejne raty mogą zawierać również odsetki, ubezpieczenie i inne koszty.

Najlepiej uzyskać od każdej instytucji aktualną informację o kwocie potrzebnej do całkowitej spłaty na określony dzień. Nie należy porównywać nowej oferty z pierwotnym kosztem starego kredytu zapisanym w umowie kilka lat wcześniej. Część rat została już zapłacona. Liczy się koszt pozostający od dzisiaj do zakończenia obecnych umów.

Co można zrobić z kilkoma ratami?

Po sporządzeniu zestawienia można rozważyć kilka rozwiązań:

• pozostawienie umów bez zmian – gdy raty mieszczą się w budżecie, a do końca spłaty pozostało niewiele czasu,
• nadpłata wybranego zobowiązania – gdy dostępna jest wolna gotówka i można dzięki niej ograniczyć przyszłe odsetki,
• zmiana harmonogramu – jeżeli obecna instytucja zgodzi się na wydłużenie okresu albo inne dostosowanie warunków,
• refinansowanie – czyli zastąpienie jednego zobowiązania nowym finansowaniem,
• konsolidacja – czyli połączenie wybranych zobowiązań w jedną nową umowę.

Jednym z dostępnych rozwiązań może być nowa pożyczka przeznaczona na spłatę wybranych dotychczasowych zobowiązań. Przed zawarciem umowy trzeba jednak porównać nie tylko wysokość nowej raty, ale również pełny koszt oraz termin zakończenia spłaty.

Zakres konsolidacji zależy od konkretnej instytucji. Nie każda oferta pozwala połączyć zadłużenie na karcie kredytowej, limit w rachunku, kredyt samochodowy, pożyczkę pozabankową czy kredyt hipoteczny. Trzeba sprawdzić, jakie dokładnie umowy mogą zostać spłacone z nowego finansowania.

Porównaj cztery najważniejsze liczby

Do wstępnej oceny wystarczą cztery wartości:

1. Suma obecnych rat – pokazuje dzisiejsze miesięczne obciążenie budżetu.
2. Wysokość nowej raty – pokazuje, o ile zmieni się miesięczne obciążenie.
3. Kwota pozostała do zapłaty bez zmiany umów – czyli suma kapitału, przyszłych odsetek i pozostałych kosztów obecnych zobowiązań.
4. Całkowita kwota do zapłaty oraz data zakończenia nowej umowy – pokazują rzeczywistą cenę i czas trwania nowego rozwiązania.

RRSO jest przydatne przy porównywaniu ofert o podobnej kwocie i okresie, ale nie powinno być jedynym kryterium. Całkowity koszt kredytu obejmuje między innymi odsetki, prowizje, opłaty oraz koszty wymaganych usług dodatkowych. Całkowita kwota do zapłaty uwzględnia natomiast zarówno pożyczony kapitał, jak i wszystkie koszty.

Przy porównywaniu wariantów trzeba więc sprawdzić jednocześnie:

• ile wynosi kwota nowego finansowania,
• ile kosztują prowizje, odsetki i usługi dodatkowe,
• ile łącznie trzeba będzie oddać,
• przez ile miesięcy będzie trwała spłata,
• czy nowa umowa obejmuje dodatkową gotówkę.

Dlaczego niższa rata może oznaczać wyższy koszt?

Najprostszym sposobem na obniżenie raty jest rozłożenie długu na większą liczbę miesięcy. Budżet zostaje odciążony, ale odsetki mogą być naliczane przez dłuższy czas.

Załóżmy w uproszczeniu, że obecne zobowiązania oznaczają:

• łączną ratę 1800 zł,
• 36 miesięcy pozostałych do końca spłaty,
• 64 800 zł do zapłaty w przyszłych ratach.

Nowa propozycja przewiduje:

• ratę 1150 zł,
• 72 miesiące spłaty,
• 82 800 zł do zapłaty.

Miesięczny budżet zostaje odciążony o 650 zł, ale spłata trwa o trzy lata dłużej, a suma przyszłych płatności jest wyższa o 18 000 zł. Jest to przykład uproszczony, pokazujący sam mechanizm. W rzeczywistej sytuacji trzeba uwzględnić dokładne warunki umów, rozliczenie wcześniejszej spłaty i wszystkie koszty nowego finansowania.

Wyższy koszt nie oznacza automatycznie, że zmiana jest błędem. Jeżeli obecne raty grożą utratą płynności lub opóźnieniami, niższe miesięczne obciążenie może być ważniejsze niż minimalizacja kosztu. Trzeba jednak wiedzieć, ile kosztuje wydłużenie spłaty.

Sprawdź rozliczenie starych umów

Połączenie zobowiązań wymaga wcześniejszej spłaty dotychczasowych umów. Przed podpisaniem nowej umowy należy uzyskać od każdej instytucji:

• aktualną kwotę całkowitej spłaty,
• datę, na którą przygotowano wyliczenie,
• numer rachunku przeznaczonego do spłaty,
• informację o sposobie zamknięcia umowy,
• zasady rozliczenia kosztów związanych ze skróconym okresem spłaty,
• potwierdzenie spłaty i zamknięcia zobowiązania.

W przypadku kredytu konsumenckiego objętego ustawą wcześniejsza spłata powoduje proporcjonalne obniżenie kosztów dotyczących okresu, o który skrócono umowę. Rozliczeniu mogą podlegać między innymi prowizje, opłaty i koszty ubezpieczenia.

Przewidywany zwrot warto uwzględnić w porównaniu, ale nie należy zakładać jego wysokości bez uzyskania rozliczenia. Ostateczną kwotę oblicza instytucja finansowa.

Trzeba również ustalić, kto spłaci stare zobowiązania. W zależności od warunków nowej umowy środki mogą zostać przekazane bezpośrednio wierzycielom albo wypłacone klientowi z obowiązkiem samodzielnego zamknięcia dotychczasowych kredytów i pożyczek.

Kiedy jedna rata może uporządkować budżet?

Połączenie zobowiązań może być pomocne, gdy:

• raty są płacone w wielu różnych terminach,
• miesięczne obciążenie jest zbyt wysokie w stosunku do dochodów,
• obecne zobowiązania mają wysokie koszty,
• nowa umowa zastępuje kilka drogich produktów tańszym finansowaniem,
• niższa rata zmniejsza ryzyko opóźnień,
• pozostaje wystarczający dochód na terminową spłatę nowej raty.

Jedna rata upraszcza kontrolowanie terminów i może poprawić płynność, ale sama wygoda nie przesądza o opłacalności. Nowa umowa powinna być oceniona na podstawie kosztów, okresu spłaty i warunków wcześniejszego zakończenia.

Czego połączenie zobowiązań nie rozwiąże?

Konsolidacja zmienia sposób spłaty długu, ale nie usuwa jego przyczyny. Nie rozwiąże problemu, jeżeli po podpisaniu nowej umowy nadal będą zaciągane kolejne pożyczki lub wykorzystywane odnawialne limity.

Jedna rata nie zastąpi również:

• kontroli miesięcznych wydatków,
• ograniczenia nowych zobowiązań,
• planu odbudowy poduszki finansowej,
• dostosowania kosztów życia do dochodów,
• reakcji na utratę części dochodu,
• kontaktu z wierzycielem po pojawieniu się problemów ze spłatą.

Szczególnej ostrożności wymaga dodatkowa gotówka oferowana razem z konsolidacją. Zwiększa ona kapitał nowej pożyczki, a więc również kwotę, od której mogą być naliczane odsetki. Nie należy traktować jej jako darmowej korzyści.

Lista kontrolna przed podpisaniem nowej umowy

• Jaka będzie wysokość nowej raty?
• Ile rat trzeba będzie zapłacić?
• Kiedy przypada ostatnia rata?
• Ile wynosi całkowita kwota kredytu lub pożyczki?
• Ile wynosi całkowity koszt?
• Ile łącznie trzeba będzie oddać?
• Jakie jest RRSO?
• Czy naliczana jest prowizja lub składka ubezpieczeniowa?
• Czy oferta zawiera dodatkową gotówkę?
• Jakie zobowiązania zostaną faktycznie spłacone?
• Kto odpowiada za zamknięcie starych umów?
• Jak wyglądają zasady nadpłaty i wcześniejszej spłaty?
• Czy zmiana rzeczywiście obniża koszt, czy jedynie wydłuża okres spłaty?

Przed podjęciem decyzji warto przygotować dwa zestawienia: pierwsze pokazujące koszt pozostawienia obecnych zobowiązań bez zmian, a drugie obejmujące pełny koszt nowej umowy. Dopiero takie porównanie pokazuje, czy niższa rata oznacza realną oszczędność, czy przede wszystkim więcej czasu na spłatę.